Η είδηση πως ένα σύγχρονο γουέστερν «τα σπάει» στο θέατρο 104 ήρθε στα αυτιά μου από στόμα σε στόμα. Με εμπιστοσύνη σε κάποιους συντελεστές που ήδη εκτιμούσα όπως πήγα και απόλαυσα μια παράσταση πραγματικά φρέσκια, με καταπληκτικές ερμηνείες, η οποία με έντονες δόσεις χιούμορ μας καθρεφτίζει πως ζει και βασιλεύει η αποικιοκρατία σήμερα.
Στη μακρινή αλλά τόσο κοντινή Αμερική που στενάζει σήμερα και σε μια μεγάλη γη κάτω από την οποία είναι θαμμένοι χιλιάδες δολοφονημένοι Ινδιάνοι. Σε έναν τόπο γενοκτονίας (μοιραία σκεφτήκαμε την Παλαιστίνη) ξεκινάει ένα παζάρι για μια μεγάλη επένδυση με πρωταγωνιστές μια πρώην πορνοστάρ, μια ελληνίδα οικονόμο, έναν επενδυτή, μια Ινδιάνα υπηρέτρια κι έναν τυχοδιώκτη σύζυγο.
Ο σουρεαλισμός συναντά το παράλογο όμως η αφήγηση όλο και κάτι μας θυμίζει από τα όσα ζούμε. Από την επένδυση στο Ελληνικό, τις σύγχρονες γενοκτονίες, έως την απόλυτη παρακμή του καπιταλισμού που είναι πλέον ορατή, όλα βγαίνουν στο φως μέσα από το πιστολίδι και τη σκόνη του western που αγαπήσαμε. «Είμαστε άνθρωποι χωρίς γη πια, χωρίς ταυτότητα και χωρίς ελπίδα» λέει ο σκηνοθέτης Γιώργος Βουρδαμής ο οποίος μιλάει στο tvxs για την παράσταση του έργου του Γιάννη Αποσκίτη, που πήρε παράταση έως τις 20 Ιανουαρίου.
Πώς προέκυψε η ιδέα του κειμένου ;
Αυθορμήτως θα πω. Μια μέρα ξύπνησα και είπα θα παίξουμε τους “καομπόηδες”. Με ενδιέφεραν οι Ινδιάνοι και το φαντασιακό της “άγριας Δύσης”. Κάτι εκεί, μου δημιουργούσε ερωτήματα για το κοινωνικοπολιτικό παρόν.
Τι έκανε το western εμπορική επιτυχία στην εποχή του; Τι σχέση έχει ο Marlboro man με τον σύγχρονο Έλληνα; Η φαντασιώση του “pioneer”, του πρωτοπόρου εξερευνητή/κατακτητή πόσο χώρο πιάνει από την καρδιά μου; Έτσι έστειλα μια ιδέα στον Γιάννη Αποσκίτη και αυτός έχοντας καταπιεί την αμερικανοποίηση με το κουτάλι, είπε: “ψήθηκα!…φύγαμε, το χω!” …και με τη πολιτική του θέση και την ιδιοφυΐα του, έφτιαξε τη Νοχαβελάνδη!
Η ιδέα του να μετατραπεί ο τόπος γενοκτονίας σε πάρκο-επένδυση σχολιάζει μαζί την σήψη της Αμερικής, την αποικιοκρατία και το Παλαιστινιακό. Πως καθοδηγηθήκατε στην σκηνοθεσία που απολαύσαμε;
Προσπάθησα να σχολιάσω τον άνθρωπο ως κατακτητή. Όχι ως έρμαιο του καπιταλισμού, αλλά ως εφευρέτη του. Προσπάθησα να κατανοήσω το αδηφάγο και καταστροφικό κομμάτι του εαυτού μας και να λυπηθώ γι’ αυτό. Προσπάθησα να βρω το μέρος που μου αναλογεί.
Τα πρόσωπα του έργου, γελοία και εγκλωβισμένα σε ένα αδιέξοδο ροντέο που τα εξαντλεί, συνεχίζουν να καταστρέφουν και να καταστρέφονται, ενώ γύρω τους τα φαντάσματα των Ινδιάνων χτυπούν αρχέγονα τύμπανα εξέγερσης και προστασίας της φύσης που δεν τα ακούει κανείς. Οι άνθρωποι αδυνατούν να συνομιλήσουν, να αντιπαλέψουν τη βία που επικρατεί παντού και έχουν φτιάξει μια παράλογη, αφύσικη πραγματικότητα που διασχίζοντάς την προσπαθούν να ζήσουν.
Δεν απέφυγα να σκεφτώ την επένδυση στο ελληνικό αλλά και τις Σκουριές όσο έβλεπα την παράσταση. Τί αναφορά υπάρχει στην ελληνική πραγματικότητα;
Βιώνουμε τον παγκοσμιοποιημένο πια καπιταλισμό. Όλα πουλιούνται και αγοράζονται. Όλα οφείλουν να αποφέρουν κέρδος, αλλιώς είναι άχρηστα. Τί να το κάνεις ένα ηλιοβασίλεμα αν δε μεταδίδεται σε live streaming; Η Ελλάδα εδώ και χρόνια, και με ευρωπαϊκές οδηγίες, έχει καταστρέψει τον πρωτογενή της τομέα.
Είμαστε ένα όλο και μεγαλύτερο ξενοδοχειακό συγκρότημα για κάλυψη τουριστικών αναγκών. Η φαντασίωση της επιτυχίας μέσα από τη λαμογιά, με ακριβά αυτοκίνητα και αστραφτερά ρούχα καλά κρατεί. Καταστρέφονται περιοχές και άνθρωποι για την πιθανότητα πλουτισμού κάποιων λίγων και για τη συντήρηση ενός αδιέξοδου οικονομικού συστήματος. Είμαστε άνθρωποι χωρίς γη πια, χωρίς ταυτότητα και χωρίς ελπίδα.
Ποια ήταν η πρόκληση για εσάς και πόσο δύσκολο ήταν να προκυψει το κωμικό στοιχείο;
Η πρώτη πρόκληση ήταν πως θα φτιάξουμε ένα western μέσα στους τέσσερις τοίχους ενός θεάτρου; Ποια είναι η άγρια δύση αν δεν είναι ο απέραντος ορίζοντας; Φτάνει η σύγχρονη μοναξιά για να αντικαταστήσει την έρημο; Ποια είναι τα δομικά στοιχεία που χρειαζόμαστε; Πώς συνομιλεί τελικά όλη αυτή η τρέλα με τα καουμπόικα, με τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα;
Προχωρήσαμε ψάχνοντας και νομίζω ότι ο χορός της Βιτόρια Κωτσάλου και τα σκηνικά της Δάφνης Αηδόνη, μαζί με τη δουλειά όλων των συντελεστών (μουσική, φώτα, βίντεο) ήρθαν να απαντήσουν συνειδητά και διαισθητικά σε όλα τα παραπάνω με πολύ εύστοχο τρόπο. Το κωμικό τώρα, ήρθε καταρχάς με παλιρροιακό κύμα από τον Γιάννη (Αποσκίτη). Μας έδωσε καθαρή κατεύθυνση και ένα μεγάλο άνοιγμα στον αυτοσαρκασμό. Αυτό ίσως ξεκλείδωσε το χιούμορ μας και με πολύ κόπο χτίσαμε σίγα σιγά το πικρό χιούμορ της παράστασης.
Είναι μια καθαρά πολιτική παράσταση σε μια εποχή που βράζει. Τι σας λέει η μεγάλη ανταπόκριση του κόσμου;
Δεν ξέρω πραγματικά. Είναι μοναδικό και απρόσμενο αυτό που γίνεται. Το κείμενο του Αποσκίτη βγάζει τη γλώσσα και διαρρηγνύει οποιαδήποτε σοβαροφάνεια και αυτό δίνει μια υπέροχη ελαφρότητα. Μια εφηβική ορμή. Εχουμε μάλλον ανάγκη, θεατές και δημιουργοί, να πετάξουμε βάρη από πάνω μας. Όσοι έχουμε πολιτική σκέψη και ευαισθησίες έχουμε ανάγκη από χορό και χαρά και όχι διδακτισμό. Έχουμε χορτάσει από “πρέπει” και αυτοάνοσα. Αν υπάρχει τρόπος να αλλάξει κάτι γύρω μας, αυτό θα γίνει με διαφορετικό τρόπο από αυτόν που μας επιβάλλεται η σύγχρονη πραγματικότητα.
Η εποχή μας είναι πάλι τρομακτική. Εμπόλεμη, βίαιη όλο και περισσότερο και επικίνδυνη για όλους μας. Παντού. Ο τρελός cowboy με πυρηνικά και δισεκατομμυρια στην άλλη μεριά του ατλαντικού κάνει ό,τι θέλει. Έχει φτιάξει στρατιωτικές ομάδες που διασχίζουν τις πολιτείες της Αμερικής σκοτώνοντας και επιβάλλοντας τις επιθυμίες του, εισβάλλει σε άλλες χώρες και διαλύει την ψευδαίσθηση της διεθνούς συνεννόησης απροκάλυπτα. Όλα πάλι “με φωτιά και με μαχαίρι” επαναπροσδιορίζονται. Εμείς τι πιθανότητες έχουμε να αντισταθούμε, να εφεύρουμε ένα μέλλον;
Συντελεστές:
Δευτέρα και Τρίτη στις 9.00
Θέατρο 104, Ευμολπιδών 41, Γκάζι