Ένα βιβλίο της καθηγήτριας Ντίνας Τζουβάλα έρχεται να υπενθυμίσει τη σχέση ιμπεριαλισμού και διεθνούς δικαίου

Στον 19ο αιώνα οι αποικιακές δυνάμεις προσπάθησαν να νομιμοποιήσουν την παρουσία του εκτός συνόρων και ταυτόχρονα να δικαιολογήσουν γιατί κατείχαν επικράτειες που δεν τους ανήκαν και καθυπότασσαν λαούς που κατοικούσαν σε αυτές. Μια από τις αρχές που επικαλέστηκαν, που έμελλε να παίξει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του διεθνούς δικαίου, ήταν αυτή που έμεινε γνωστή ως standard of civilization. Σύμφωνα, με αυτή ως πλήρη υποκείμενα δικαίου μπορούσαν να θεωρηθούν μόνο τα «πολιτισμένα» κράτη, τα οποία ταυτόχρονα είχαν και μια υποχρέωση να συμβάλουν στον εκπολιτισμό των λαών και των εθνών που δεν είχαν φτάσει στο αναγκαίο πολιτιστικό επίπεδο. Το αποτέλεσμα ήταν προφανώς η νομιμοποίηση της αποικιακής βαναυσότητας ως «αποστολής εκπολιτισμού».

Αυτή την αρχή παίρνει ως αφετηρία και ως ερμηνευτικό νήμα για την ιστορία του Διεθνούς Δικαίου, η Ντίνα Τζουβάλα στη μελέτη της Capitalism as Civilization. A History of International Law (Ο καπιταλισμός ως πολιτισμός. Μια ιστορία του διεθνούς δικαίου), που κυκλοφόρησε το 2020 και μάλιστα ήταν υποψήφια (shortlisted) για το Isaak and Tamara Deutcher Prize. Σε αυτήν, η συγγραφέας χρησιμοποιεί έναν συνδυασμό μαρξιστικών και αποδομητικών θεωρητικών στρατηγικών για να εξηγήσει πώς αυτή η αρχή παρέμεινε ενεργή στο Διεθνές Δίκαιο, ακόμη και μετά το τέλος της αποικιοκρατίας, επιλέγοντας να προσεγγίσει διαφορετικές περιπτώσεις όπου έγινε επίκλησή της.

Γράψτε το σχόλιό σας

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ο τρόπος με τον οποίο η Τζουβάλα εντοπίζει ότι αυτή η επίκληση του πολιτισμού ως κριτηρίου οδηγεί σε δύο διαφορετικές στρατηγικές, που ενίοτε εναλλάσσονται ή αλληλοσυμπληρώνονται. Από τη μία είναι η «λογική της βελτίωσης» που υποστηρίζει ότι το καθήκον των πολιτισμένων κρατών είναι να βοηθήσουν τα υπόλοιπα να «εκπολιτιστούν». Από την άλλη, είναι η «λογική της βιολογίας» που ουσιαστικά υποστηρίζει ότι ορισμένοι λαοί δεν μπορούν ποτέ να φτάσουν το επίπεδο πολιτισμού που είναι τελικά αναγκαίο και άρα πρέπει να παραμείνουν υπό μια διαρκή επιτροπεία.

Κομβική διάσταση της ανάλυσης ης Τζουβάλα είναι ότι σε αυτή τη διαδικασία διαμόρφωσης του Διεθνούς Δικαίου, από την εποχή της αποικιοκρατίας έως και στις μέρες μας, αυτό που περιγράφεται ως πολιτισμός δεν είναι τίποτα άλλα παρά οι οικονομικές μορφές, οι κοινωνικές σχέσεις και τα πολιτισμικά γνωρίσματα των καπιταλιστικών κοινωνιών και μάλιστα σε μια ορισμένη, ιστορικά προσδιορισμένη εκδοχή, αυτή των «δυτικών» χωρών. Ωστόσο δεν την ενδιαφέρει απλώς να υπογραμμίσει αυτή τη συσχέτιση, ή να επαναφέρει την αξία της έννοιας του ιμπεριαλισμού. Κυρίως την ενδιαφέρει να δείξει πώς αυτές οι λογικές, στην αντιφατικότητα αλλά και τη συμπληρωματικότητά τους, όχι μόνο συνέχισαν να αποτελούν τη βάση επιχειρημάτων σε διάφορες χρονικές περιόδους αλλά και ενίοτε αξιοποιήθηκαν και από διαφορετικές πλευρές.

Επιπλέον, η Τζουβάλα εντοπίζει πώς η ίδια η επίκληση ενός προτύπου πολιτισμού καταλήγει τελικά, μέσα από τον ίδιο τον «δυισμό» των λογικών στις οποίες απολήγει, να συντηρεί μια συνθήκη ανισότητας μέσα στο διεθνές πεδίο. Από μια η «λογική της βελτίωσης», ορίζει ότι η ίση κατανομή δικαιωμάτων, καθηκόντων και προνομίων εξαρτάται από την αποδοχή των επιταγών της καπιταλιστικής νεωτερικότητας. Από την άλλη, η «λογική της βιολογίας» στην πραγματικότητα παραπέμπει στην έστω και άρρητη παραδοχή ότι τελικά υπάρχουν ανυπέρβλητες διαφορές ανάμεσα στις δυτικές χώρες και τον υπόλοιπο κόσμο, κοντολογίς στην επιβίωση μιας λογικής που μόνο ως αποικιακή μπορεί να χαρακτηριστεί.

Το καθοριστικό στοιχείο που προκύπτει από την ανάγνωση της Τζουβάλα, ιδίως στην ενότητα όπου εξετάζει πώς προσδιορίστηκε η αρμοδιότητα και η νομιμότητα της Προσωρινής Συμμαχικής Αρχής στο Ιράκ αμέσως μετά την εισβολή του 2003, είναι ακριβώς ότι αυτού του είδους η άνιση και καταπιεστική λογική είναι παραπάνω από ενεργή. Μπορεί πλέον το επίδικο να μην είναι η νομιμοποίηση της κατοχής αποικιών, όμως είναι χαρακτηριστικός ο τρόπος που οι επεμβάσεις στο έδαφος ξένων κρατών που υποτίθεται ότι δεν κάνουν όσα πρέπει για να μην είναι εφαλτήριο δράσης τρομοκρατών εναντίον γειτονικών κρατών, στηρίζονται στην εκτίμηση ότι αυτά τα κράτη ούτε θέλουν ούτε μπορούν να δράσουν κατά της τρομοκρατίας. Μόνο που με αυτόν τον τρόπο επιστρέφουμε ακριβώς στην ίδια αντίληψη ότι ορισμένοι λαοί «εγγενώς» δεν μπορούν να φτάσουν σε εκείνο το κοινωνικό και πολιτιστικό επίπεδο που θεωρείται προϋπόθεση για να έχουν μια «πλήρη» κρατική συγκρότηση. Όμως αυτό ελάχιστα απέχει από την πρώιμη απολογητική της αποικιοκρατίας στον 17ο αιώνα στη βάση της υποτιθέμενης ανικανότητας ορισμένων λαών να αξιοποιήσουν «ορθά» τη γη τους.

Κόσμος Μακάβρια ευρήματα – Η ξηρασία στη λίμνη αποκάλυψε πτώματα ανθρώπων που είχε σκοτώσει η μαφία Η παρατεταμένη ξηρασία που πλήττει τη Νεβάδα είχε σαν αποτέλεσμα να τραβηχτούν τα νερά μιας λίμνης και να βγουν στην επιφάνεια μακάβρια ευρήματα. 12/05/2022 21:59 MUST READΡώσος φιλόσοφος: Ποιο είναι το ρωσικό πυρηνικό δόγμα – Τι πιστεύει ο Πούτιν για τα πυρηνικά 13/05/2022 | 13:05 in – Analysis Ιμπεριαλισμός, πολιτισμός και κυνισμός Ένα βιβλίο της καθηγήτριας Ντίνας Τζουβάλα έρχεται να υπενθυμίσει τη σχέση ιμπεριαλισμού και διεθνούς δικαίου 13/05/2022 11:00 MUST READΟ Μητσοτάκης, ο Τσίπρας, τα τουρκικά F-16 και ο διαβολικός Τραμπ 13/05/2022 | 13:05 Διπλωματία Γιατί θα πετάξουν πολεμικά αεροσκάφη και ελικόπτερα του ΝΑΤΟ πάνω από την Ακρόπολη Οι αποστολές θα υποστηρίζονται από ιπτάμενο radar του ΝΑΤΟ. 13/05/2022 11:27 MUST READΑπίστευτο: Φίδι μπήκε μέσα σε κλουβί και έφαγε 15 καναρίνια 13/05/2022 | 13:05 Video Ελλάδα Ανεξήγητοι θάνατοι παιδιών σπέρνουν ανησυχία στην Ελλάδα – Τι συμβαίνει με τους ιούς-φαντάσματα; Ο ιατρικός φάκελλος του κοριτσιού είναι 101 σελίδες. Περισσότερες από το ημερολόγιο της ζωής που δεν έζησε. 12/05/2022 22:17 MUST READΓιάννης Αντετοκούνμπο: Ο καλύτερος παίκτης στον κόσμο (pics, vids) 13/05/2022 | 13:05 Περιβάλλον Κίνα: Εξωπραγματικό παρθένο δάσος κρυβόταν στα έγκατα της Γης Δέντρα ύψους 40 μέτρων βρέθηκαν να ορθώνονται από τη βάση γιγάντιας τρύπας βάθους 192 μέτρων. 12/05/2022 07:16 MUST READΣχολείο: Πώς να μείνουν συγκεντρωμένα τα παιδιά έως το τέλος της χρονιάς 13/05/2022 | 13:05 Video Music Stage Χαμός στη Eurovision με τη Β. Μακεδονία: Η εκπρόσωπος πέταξε κάτω τη σημαία της χώρας – Κινδυνεύει με φυλάκιση; «Θρίλερ» με τη συμμετοχή της χώρας 12/05/2022 19:31 MUST READΗ πρώτη Barbie με ακουστικά βαρηκοΐας 13/05/2022 | 13:05

Εάν σε όλα αυτά προσθέσουμε τη διαρκώς επανερχόμενη ρητορική της δυνατότητας «ανθρωπιστικών» επεμβάσεων  και τον τρόπο που επιχειρήματα για τη δυνατότητα «αντιτρομοκρατικών» επεμβάσεων «διαχέονται» στο διεθνές σύστημα (ενδεικτική, για παράδειγμα, η στάση της Τουρκία στη Συρία και το Βόρειο Ιράκ), μπορούμε να καταλάβουμε τη σημασία που έχει να επιμένουμε να βλέπουμε το αποτύπωμα αυτού που συνηθίσαμε να περιγράφουμε ως «ιμπεριαλισμό» πίσω από την επίκληση μιας «διεθνούς νομιμότητας».

Η ανάλυση που κάνει η Τζουβάλα ως προς τη δράση της Προσωρινής Συμμαχικής Διοίκησης στο Ιράκ υπενθυμίζει ότι ρητά διατυπωμένος στόχος της δεν ήταν απλώς η ανατροπή του Σαντάμ Χουσεΐν αλλά και η εμπέδωση μη εύκολα αντιστρέψιμων πολιτικών και θεσμικών διαρρυθμίσεων που θα εξασφάλιζαν τη σχεδόν βίαιη μετάβαση σε μια εκδοχή νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού με εκποίηση των δημόσιων υποδομών και πλουτοπαραγωγικών πηγών.

Πρόσφατα Άρθρα in – analysis in – Analysis Οι Μπολσεβίκοι, η φινλανδική επανάσταση του 1918 και το αίτημα εισόδου της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ Η διαφαινόμενη επιλογή της Φινλανδικής κυβέρνησης να ζητήσει την είσοδο της χώρας στο ΝΑΤΟ, υπενθυμίζει τη σύνθετη ιστορία της χώρας και με τη Ρωσία και με τη Δύση 13/05/2022 11:39 in – Analysis Η Κίνα αντιμέτωπη με το ανέφικτο μιας στρατηγικής zero-COVID Η ηγεσία του Κινεζικού Κομμουνιστικού κόμματος αντιμέτωπη με το δίλημμα ανάμεσα σε μια μάλλον ανέφικτη zero-COVID στρατηγική και την ανάγκη να υπάρξει επιστροφή σε υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης 12/05/2022 09:00 in – Analysis Τουρκία: Ο ακροδεξιός Ουμίτ Οζντάγκ και ο πειρασμός της ξενοφοβίας μπροστά στις κάλπες Μπροστά στις εκλογές της επόμενης χρονιάς, το μεταναστευτικό-προσφυγικό αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα 12/05/2022 06:00 in – Analysis Γιατί έχουμε έκρηξη του πληθωρισμού και ποιος… πληρώνει το μάρμαρο Ο πληθωρισμός στη χώρα μας έφτασε σε επίπεδο ρεκόρ 28ετίας. Και αυτό αποτελεί μια μεγάλη πρόκληση 10/05/2022 22:00 in – Analysis Ο Πούτιν στην Κόκκινη Πλατεία: Oύτε «παράφρων» ούτε θριαμβευτής Ο Βλαντιμίρ Πούτιν στην επέτειο της Ημέρας της Νίκης εξέφρασε το πώς βλέπει τα πράγματα η ρωσική ηγεσία, τις δυσκολίες που συναντά και την επιμονή στην εδαφική νίκη 10/05/2022 10:30 in – Analysis Απίθανη δήλωση: Ο Μπορέλ θέλει να «αρπάξει» τα συναλλαγματικά αποθέματα της Ρωσίας για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας Ο κορυφαίος διπλωμάτης της ΕΕ θέλει να χρησιμοποιηθούν τα παρακρατημένα συναλλαγματικά αποθέματα της Ρωσία για να καταβληθούν πολεμικές αποζημιώσεις στην Ουκρανία 09/05/2022 18:14 in – Analysis Ερχεται καταιγίδα στην παγκόσμια οικονομία – Τα στοιχεία που δείχνουν ότι κάτι δεν πάει καλά Πληθαίνουν τα αρνητικά σημάδια στην παγκόσμια οικονομία 08/05/2022 08:02 in – Analysis 6 Μαΐου 2012: Οι εκλογές που τελείωσαν τη Μεταπολίτευση Οι εκλογές της 6ης Μαΐου 2012 συμπύκνωσαν τις δραματικές κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές που έφερε η εποχή των Μνημονίων 07/05/2022 09:00 in – Analysis Πόσο πλήττουν το Κρεμλίνο οι κυρώσεις στο ρωσικό πετρέλαιο; Το μεγάλο ερώτημα είναι εάν οι κυρώσεις που προτείνει η ΕΕ θα έχουν πραγματικό πλήγμα στη Ρωσία ή εάν θα αυξήσουν το κόστος του πολέμου για τους ευρωπαίους πολίτες 06/05/2022 12:44 in – Analysis Ο άνθρωπος που συνέβαλε όσο λίγοι στην πολιτική των Δημοκρατικών απέναντι στη Ρωσία Λίγοι άνθρωποι συνέβαλαν στη διαμόρφωση της τρέχουσας αμερικανικής απέναντι στη Ρωσία περισσότερο από τον Στρόουμπ Τάλμποτ 05/05/2022 09:02

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.