Πεζόδρομος Κύπρου: Ένα λάθος δε διορθώνεται με λάθος

Με αφορμή τον πεζόδρομο της  Κύπρου, μερικές προτάσεις για τη βελτίωση του κυκλοφοριακού της Αλεξανδρούπολης

«Η πολεοδομία είναι μια συνεχής μάχη με μικρά και μεγάλα συμφέροντα»

  Αντώνης Τρίτσης

Δεν  είναι η πρώτη φορά που οι πεζοδρομήσεις προκαλούν αντιδράσεις. Το ζήσαμε επί δημαρχοντίας  Τάσου Σουλακάκη στη δεκαετία του 1980, όταν ξεκίνησε η πεζοδρόμηση  των κάθετων δρόμων του  ιστορικού  κέντρου της πόλης, από την Ακαδημία μέχρι την οδό Μιαούλη.  Δεν είναι εύκολο να αντιμετωπίσεις την κυριαρχία του αυτοκινήτου στα κέντρα των ελληνικών πόλεων. Τα παραδείγματα μεγαλουπόλεων στην Ευρώπη  που δημιούργησαν  κέντρα χωρίς αυτοκίνητα για τους πεζούς και τις καθημερινές δραστηριότητές τους και για την αναψυχή τους,  δε μας συγκινούν.  Εδώ το αυτοκίνητο νίκησε κατά κράτος τους πεζούς και το ποδήλατο. Δεν τους άφησε παρά ελάχιστο ζωτικό χώρο. Το βλέπουμε αυτό στις συμπεριφορές των οδηγών  απέναντι στους πεζούς και στους ποδηλάτες, οι οποίοι καθημερινά κινδυνεύουν , δεν τους δίνεται προτεραιότητα, δεν τους υπολογίζουν.  Μέχρι και άρθρα δημοσιεύτηκαν για την …«αλαζονεία» των  ποδηλατών.

Απαιτούμε το αυτοκίνητό μας να το έχουμε μπροστά στο σπίτι μας, σε δημόσιο χώρο. Και αρνούμαστε να δημιουργήσουμε ιδιωτικούς χώρους στάθμευσης στα οικόπεδά μας. Όλα τα τετραγωνικά πρέπει να αξιοποιηθούν  για να καλύψουμε το μέγιστο του συντελεστή δόμησης. Θυμάμαι ότι τα  συμφέροντα κατάφεραν να ακυρώσουν την υποχρέωση των ιδιοκτητών των  νεοαναγειρόμενων πολυκατοικιών στο ιστορικό  κέντρο,  να κατασκευάζουν  υπόγειο ή ισόγειο πάρκιγκ. Ήταν μια υποχρέωση που είχε προβλεφθεί στο Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο του 1985. Όπως καταργήθηκε από τη  επόμενη δημοτική αρχή και η τολμηρή   θέσπιση του ίδιου ΓΠΣ για την πεζοδρόμηση της Λεωφόρου Δημοκρατίας. Υπάρχουν  διατάξεις σε χώρες πολιτισμένες που υποχρεώνουν τον ιδιοκτήτη αυτοκινήτου να δηλώσει τον ιδιωτικό χώρο στάθμευσης του οχήματός  του πριν  του χορηγηθεί η άδεια κυκλοφορίας.

Η διαδρομή προς το λιμάνι μέσω των οδών Ιωακείμ Καβύρη και Καραϊσκάκη

Όταν η πρόσφατη κυκλοφοριακή  μελέτη τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση, είχα τονίσει τις αδυναμίες της, μαζί με άλλους συμπολίτες που  γνωρίζουν το αντικείμενο. Είχα λοιπόν διαφωνήσει με τον «εξαναγκασμό»  της πλειοψηφίας των οχημάτων που κατευθύνονται προς το λιμάνι και την πέριξ αυτού περιοχή, να διέρχονται από το κέντρο της πόλης. Καλή ήταν η πεζοδρόμηση της Κύπρου, αλλά θα έπρεπε να αντικατασταθεί η λειτουργεία της με έναν άλλο κάθετο δρόμο προς το λιμάνι. Επίσης η προτεινόμενη τότε μονοδρόμηση της παραλιακής λεωφόρου από Ανατολή προς Δύση, θα  επέτεινε το πρόβλημα της υπερφόρτωσης της Λεωφόρου Δημοκρατίας, διότι θα ανάγκαζε τους εκ δυσμών ερχόμενους να διέρχονται από το κέντρο.

Η Αλεξανδρούπολη έχει ένα πλεονέκτημα που είναι και μειονέκτημα. Η κατά μήκος των ακτών επέκτασή της της προσδίνει ομορφιά, θαλάσσιο περιβάλλον  και τουριστικό ενδιαφέρον , αλλά παράλληλα δεν προσφέρεται για κυκλικές περιφερειακές ρυθμίσεις, εάν δεν χρησιμοποιηθούν  παραλιακές διαδρομές.  Η παραλιακή λεωφόρος λοιπόν δεν μπορεί να αποκλεισθεί από το κυκλοφοριακό σχεδιασμό, ούτε να  αποδοθεί αποκλειστικά στην αναψυχή και την εστίαση. Πόσο μάλλον που η παραλιακή της Αλεξανδρούπολης συνδέεται άμεσα με το λιμάνι, το σιδηρόδρομο, τις  υπηρεσίες του δικαστικού μεγάρου, της Περιφέρειας και κυρίως με την κατάληξη του περιφερειακού, πίσω από τις αποθήκες της ΚΥΔΕΠ, που θα συνδέσει το λιμάνι με τη ΒΙΠΕ, την Εγνατία και το δυτικό κλάδο του λεγόμενου μικρού περιφερειακού.  Δυστυχώς όλα αυτά δεν τα συνεκτίμησαν  οι μελετητές ή πιθανώς δεν είχαν τη συναίνεση της δημοτικής αρχής, η οποία , παρεμπιπτόντως, δεν εισάκουσε ούτε τις προτάσεις των πολιτών, ακυρώνοντας στην ουσία τη διαδικασία της διαβούλευσης.

Εάν ζούσαμε σε ένα πλούσιο δήμο και σε μια υπερανεπτυγμένη χώρα θα σκεπτόμασταν την υπόγεια προσπέλαση του κέντρου με μια σήραγγα δύο χιλιομέτρων, από τη στροφή της Εγνατίας μέχρι τις γραμμές του τρένου.  Αυτό όμως αγγίζει τα όρια της …δημοτικής φαντασίας. Τι μας απομένει λοιπόν;

Υπάρχουν μερικές άμεσες λύσεις, μερικές μεσοπρόθεσμες και μερικές μακροπρόθεσμες. Τις καταθέτω χωρίς να διεκδικώ το αλάθητο, για περαιτέρω συζήτηση, για να ακουσθούν και άλλες από ειδικότερους εμού.

Οι άμεσες λύσεις είναι οι κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, σε συνεργασία με τους μελετητές που έχουν την εμπειρία και τα κυκλοφορικά δεδομένα της Αλεξανδρούπολης και με την αρμόδια υπηρεσία του Δήμου που διαθέτει ειδικούς επιστήμονες.

Κατ’ αρχή να μην κάνουμε τα λάθος να διορθώσουμε την κατάσταση με ένα άλλο λάθος. Ο πεζόδρομος της Κύπρου είναι όμορφος και δίνει χρώμα στην πόλη και στη μικρή πλατεία του παλιού Δημαρχείου. Να μη ξεχνάμε επίσης ότι όλη αυτή η έκταση από Νικηφόρου Φωκά μέχρι την Κύπρου σχεδιάστηκε από τους Ρώσου μηχανικούς το 1878 και έχει μεγάλη ιστορική αξία.

Ένας δρόμος που θα μπορούσε να αντικαταστήσει την Κύπρου προς το λιμάνι είναι η οδός Καραϊσκάκη, ο δρόμος της Αστυνομικής Διεύθυνσης, αντιστρέφοντας  την μονοδρόμησή του και με απαγόρευση στάθμευσης, ως συνέχεια της Ιωακείμ Καβύρη.  Με αυτόν τον τρόπο θα είχαμε δύο οφέλη. Ένα του ότι θα ελαφρύναμε τον κόμβο δίπλα στο δημαρχείο με μια λιγότερη εισροή και το άλλο ότι  θα κατευθύναμε απευθείας στη παραλιακή όσους έχουν αυτόν τον προορισμό. (Πάντα αναρωτιόμουν γιατί η Καβύρη δε συνέχιζε προς τη θάλασσα, γιατί δεν οδηγούσε τον επισκέπτη σε αυτό που ήθελε πρωτίστως να αντικρίσει. Το απέραντο γαλάζιο του θρακικού πελάγους). Εάν μάλιστα συνδυάζαμε αυτή την αλλαγή με την κατάργηση της στροφής αριστερά των αυτοκινήτων που κατεβαίνουν από την Καβύρη, θα ελαφρύναμε πολύ την κυκλοφορία στο τμήμα από την Καβύρη μέχρι  το φανάρι της Τζαβέλα (Αστικά).  Σημειωτέο ότι τα τρία φανάρια από την Καβύρη μέχρι τη Τζαβέλα είναι τοποθετημένα πολύ κοντά και συχνά δημιουργείται μποτιλιάρισμα, λόγω της αδυναμίας απορρόφησης της οριζόντιας κίνησης στους χρόνους του «πρασίνου». Βέβαια προϋπόθεση αυτής της λύσης είναι η εξαίρεση του τμήματος από την Καραϊσκάκη μέχρι την Κύπρου, από  το κλείσιμο  της παραλιακής, κατά τα καλοκαιρινά βράδια, Έτσι και αλλιώς όμως αυτή η «συνήθεια» άλλων εποχών, δημιουργεί τεράστια προβλήματα στο κυκλοφοριακό και θα πρέπει να αναθεωρηθεί στο μέλλον, με εναλλακτικές προτάσεις.

Αν χαράξουμε ένα ημικύκλιο με κέντρο τη Δημαρχεία και ακτίνα ένα χιλιόμετρο, αυτό θα συμπεριλάβει τη γέφυρα του Βανικιώτη δυτικά , τις σιδηροδρομικές γραμμές, ανατολικά, το παλιό-παλιό νοσοκομείο και την οδό Θράκης βόρεια, όλη την Καλλιθέα και τον Άγιο Ελευθέριο, δηλαδή το 80% του αστικού πληθυσμού της λεξανδρούπολης

Η αντιστροφή της μονοδρόμησης της Καραϊσκάκη και η  υποχρεωτική κίνηση από την Καβύρη  ευθεία ή δεξιά, θα έχει ως επακόλουθο την μείωση των κινήσεων στον κόμβο αυτό (από έξι σε τέσσερις), άρα και την επιτάχυνση ροής επί της Δημοκρατίας. Επίσης   θα αναγκάσει τα αυτοκίνητα που έχουν  προορισμό προς ανατολάς, να βρουν εναλλακτικές διαδρομές προς τον προορισμό τους, είτε μέσω παράλληλων δρόμων, είτε μέσω της παραλιακής. Η στροφή αριστερά θα μπορούσε να απαγορευθεί  επίσης και στην Άνοδο για όσους κινούνται επί της Δημοκρατίας προς ανατολάς. Η εκ δυσμών πρόσβαση προς την 14η Μαΐου θα μπορούσε να γίνεται από την Παλαιολόγου και την Εθνικής Αντιστάσεως. Και επειδή ακούω ήδη τις διαμαρτυρίες όσων έχουν κάνει το αυτοκίνητο προέκταση του εαυτού τους, θα πω ότι ακριβώς αυτό επιδιώκει μια ανθρωποκεντρική θεώρηση του κυκλοφορικού: Να κάνει δύσκολη την εισροή των αυτοκινήτων για ψύλλου πήδημα στο κέντρο της πόλης και να χρησιμοποιηθούν  άλλα μέσα και κυρίως τα ποδήλατα και τα ποδαράκια των οδηγών, που στη μικρή μας πόλη είναι και ευχάριστο και υγιεινό. Και κυρίως πιο σύντομο και λιγότερο εκνευριστικό.  Αν χαράξουμε ένα ημικύκλιο με κέντρο τη Δημαρχεία και ακτίνα ένα χιλιόμετρο, αυτό θα συμπεριλάβει τη γέφυρα του Βανικιώτη δυτικά , τις σιδηροδρομικές  γραμμές, ανατολικά,   το παλιό-παλιό νοσοκομείο και την  οδό Θράκης βόρεια, όλη την Καλλιθέα και τον Άγιο Ελευθέριο, δηλαδή το 80% του αστικού πληθυσμού της Αλεξανδρούπολης. Για όλους αυτούς μόλις 5-7 λεπτά είναι ο μέσος χρόνος και 10-15 ο μέγιστος που χρειάζεται ο πεζός για να φθάσει στο κέντρο (για τους ποδηλάτες μειώνεται στο 1/3).  Με το αυτοκίνητο ο χρόνος είναι μεγαλύτερος, αν συνυπολογίσουμε την εξεύρεση πάρκινγκ και πιο οικονομικός αν μετρήσουμε τη βενζίνη, το αντίτιμο του πάρκινγκ, τις γρατζουνιές  και τα  …πρόστιμα της τροχαίας.

Στις μεσοπρόθεσμες λύσεις θα προτείνω τη δημιουργία δύο μεγάλων χώρων στάθμευσης. Ένα στον χώρο του γηπέδου, μετά τη κατεδάφιση του παλιού κολυμβητηρίου και τη μεταφορά των αθλοπαιδιών σε άλλο χώρο εκτός πόλης. Ο άλλος στο ανατολικό τμήμα, στον χώρο όπισθεν των αποθηκών της ΚΥΔΕΠ, ο οποίος σήμερα είναι σκουπιδότοπος, σε συνεννόηση με τον ΟΛΑ και τον ΟΣΕ. Παράλληλα θα μπορούσε να βελτιωθεί η πρόσβαση από την οδό Θράκης προς την Άβαντος και από εκεί προς την γέφυρα Μαΐστρου, ως μια εναλλακτική διαδρομή προς τα ανατολικά.

Μακροπρόθεσμες λύσεις είναι η κατασκευή του Περιφερειακού κλειστού αυτοκινητόδρομου (αυτός που υπάρχει σήμερα δεν είναι κλειστός περιφερειακός) και η απομάκρυνση από το κέντρο των πολυπρόσωπων υπηρεσιών που συναλλάσσονται με τους πολίτες και κυρίως  του  ΚΤΕΛ, το οποίο θα πρέπει να γειτονεύει  με τα άλλα μέσα μεταφοράς, στο ίδιο σημείο ή πολύ κοντά. Η απελευθέρωση της Βενιζέλου από το ΚΤΕΛ  θα δώσει νέες λύσεις για την αποκέντρωση της κυκλοφορίας. Απαραίτητη είναι η  μεταφορά της ζώνης αναψυχής από την παραλιακή λεωφόρο στον χώρο κάτω από το φάρο, δίπλα στη θάλασσα, αλλά και μπροστά από τις υπό διαμόρφωση  αποθήκες του ΟΣΕ (που θα έχουν και ψυχαγωγική λειτουργία) και μέχρι το ΝΟΑ.

Η δημοτική ή ιδιωτική συγκοινωνία με mini bus και η δημιουργία ενός ελαφρού τραμ, είναι το απαραίτητο συμπλήρωμα του κυκλοφοριακού, για μια εμπνευσμένη και τολμηρή δημοτική αρχή που γνωρίζει να αξιοποιεί το επιστημονικό δυναμικό της πόλης και δεν  σχεδιάζει ερασιτεχνικά με βάση μόνο την εξυπηρέτηση  του αυτοκινήτου.  Γι αυτό η μελέτη του Γενικού πολεοδομικού Σχεδίου που έχει ξεχασθεί ανάμεσα στις δικαστικές διαμάχες και στις παραταξιακές συγκρούσεις, θα μπορούσε να δώσει λύσεις σε πολλά προβλήματα, μέσω του σχεδιασμού των χρήσεων γης (παραλιακή ζώνη, κυκλοφορικό, οικιστικό, εγκαταστάσεις ρυπογόνων μονάδων, χώροι στάθμευσης, πολιτική προστασία κλπ).

Ελπίζουμε η νέα δημοτική αρχή να αντιμετωπίσει με τόλμη και καινοτόμες προτάσεις τα μεγάλα αυτά προβλήματα του δήμου, παράλληλα με τα προβλήματα της καθημερινότητας, τα οποία, σε μεγάλο βαθμό, οφείλονται στην έλλειψη σχεδιασμού και τολμηρών νέων ιδεών. Σύμμαχοί της είναι οι δημότες που ονειρεύονται  μια ανθρώπινη πόλη για το μέλλον τους. Στη βάση όλων αυτών όμως βρίσκεται ο ενημερωμένος δημότης και η εμπέδωση μιας νέας κυκλοφορικής συνείδησης. Τα διπλοπαρκαρίσματα στο κέντρο για να μπούμε στη τράπεζα, αποτελούν  τη χειρότερη εκδοχή της αντικοινωνικής οδικής συμπεριφοράς. Χρειάζεται αυστηρή τιμωρία αυτών ειδικά των παραβατών. Προηγουμένως όμως απαιτείται ενημέρωση. Σημαντικός παράγοντας είναι η καμπάνια του δήμου και η κυκλοφορική αγωγή στα σχολεία.  Οι  δημόσιες συζητήσεις , τα  μηνύματα στα ΜΜΕ και σε ειδικούς ηλεκτρονικούς πίνακες.

Στην εποχή των λεωφορείων χωρίς οδηγούς, εμείς δεν θα πορευόμαστε με αραμπάδες

Σχόλιο