Δεκαέξι χρόνια μετά το διάγγελμα του Γιώργου Παπανδρέου από το Καστελλόριζο, η Ελλάδα κλείνει έναν ακόμη κύκλο της οικονομικής κρίσης.
Πολλές φορές η πλατεία Συντάγματος έγινε πεδίο συγκεντρώσεων / Eurokinissi
Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι η χώρα δεν αντιμετωπίζει πλέον μακροοικονομικές ανισορροπίες έδωσε στον Κυριάκο Μητσοτάκη την αφορμή να μιλήσει -μέσω ανάρτησής του στα κοινωνικά δίκτυα- για το τέλος της επιτήρησης.
Ανάμεσα στα δύο χρονικά σημεία μεσολάβησαν τρία μνημόνια, capital controls, βαθιά ύφεση, κοινωνική πίεση, μεταπρογραμματική παρακολούθηση και η σταδιακή επιστροφή της χώρας στις αγορές. Μια διαδρομή που άλλαξε όχι μόνο την οικονομία, αλλά και το ίδιο το πολιτικό σύστημα, όπως επίσης και την κοινωνία, τους πολίτες που βίωσαν σε οικονομικό και προσωπικό επίπεδο αυτήν την αλυσίδα γεγονότων.
Το χρονικό της οικονομικής κρίσης και πώς φτάσαμε στην οριστική έξοδο από την εποπτεία της ΕΕ
23 Απριλίου 2010 – Το Καστελλόριζο
Ο Γιώργος Παπανδρέου ανακοινώνει από το Καστελλόριζο ότι η Ελλάδα ζητά την ενεργοποίηση του μηχανισμού στήριξης.
Είναι η στιγμή που σηματοδότησε το πέρασμα της χώρας επισήμως στην εποχή των μνημονίων.
Μάιος 2010 – Το πρώτο μνημόνιοΗ Ελλάδα υπογράφει το πρώτο πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής με τους Ευρωπαίους εταίρους και το ΔΝΤ. Το συνολικό ποσό δανείου ήταν 110 δισεκατομμύρια ευρώ. Η δημοσιονομική κρίση γίνεται πλέον καθεστώς επιτήρησης, με αυστηρά μέτρα, περικοπές και κοινωνική πίεση.
Οκτώβριος-Νοέμβριος 2011 – Η πολιτική κρίση και η παραίτηση Παπανδρέου
Μετά την ανακοίνωση πρόθεσης για δημοψήφισμα σχετικά με τη νέα δανειακή συμφωνία, η κυβέρνηση Παπανδρέου μπαίνει σε τροχιά κατάρρευσης. Τον Νοέμβριο του 2011 ο Γιώργος Παπανδρέου παραιτείται από την πρωθυπουργία, ενώ η μεταβατική κυβέρνηση Παπαδήμου σχηματίστηκε κατόπιν συμφωνίας Παπανδρέου, Σαμαρά και Καρατζαφέρη. Ο Λουκάς Παπαδήμος αναλαμβάνει την ολοκλήρωση του PSI και την προώθηση της δεύτερης δανειακής σύμβασης.
Στο κέντρο ο πρωθυπουργός τότε Λουκάς Παπαδήμος, δεξιά ο πρόεδρος τότε του ΠΑΣΟΚ Γιώργος Παπανδρέου, αριστερά ο πρόεδρος τότε της ΝΔ Αντώνης Σαμαράς και ο πρόεδρος του ΛΑΟΣ, Γιώργος Καρατζαφέρης / Φωτογραφία: Eurokinissi
Μάρτιος 2012 – Το δεύτερο μνημόνιο και το PSIΗ Ελλάδα περνά στο δεύτερο πρόγραμμα. Το PSI μειώνει μεγάλο μέρος του χρέους που βρίσκεται στα χέρια ιδιωτών, αλλά η χώρα παραμένει σε σκληρό πρόγραμμα προσαρμογής.
Η κρίση πλέον έχει αλλάξει και το πολιτικό σύστημα: ο παλιός δικομματισμός έχει ήδη τραυματιστεί βαριά.
Συνέντευξη Τύπου του υπουργού Οικονομικών τότε Ευάγγελου Βενιζέλου για την αναδιάρθρωση του χρέους (PSI) / EUROKINISSI-ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ
Μάιος-Ιούνιος 2012 – Διπλές εκλογές και ακυβερνησίαΟι εκλογές του Μαΐου 2012 δεν δίνουν κυβερνητική λύση.
Ακολουθεί η υπηρεσιακή κυβέρνηση του Παναγιώτη Πικραμμένου, από τις 16 Μαΐου έως τις 20 Ιουνίου 2012, με αποστολή να οδηγήσει τη χώρα στις δεύτερες εκλογές.
20 Ιουνίου 2012 – Η τρικομματική κυβέρνηση ΣαμαράΜετά τις εκλογές του Ιουνίου σχηματίζεται κυβέρνηση συνεργασίας με Νέα Δημοκρατία, ΠΑΣΟΚ και Δημοκρατική Αριστερά. Ο Αντώνης Σαμαράς αναλαμβάνει πρωθυπουργός. Η κυβέρνηση στηρίζεται αρχικά από ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και ΔΗΜΑΡ, με τη ΔΗΜΑΡ να αποχωρεί τον Ιούνιο του 2013.
Η τρικομματική κυβέρνηση – Από αριστερά: Φώτης Κουβέλης, πρόεδρος τότε της ΔΗΜΑΡ, Αντώνης Σαμαράς, πρόεδρος ΝΔ και πρωθυπουργός, Ευάγγελος Βενιζέλος, πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ / Φωτογραφία: Eurokinissi-ΓΟΥΛΙΕΛΜΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΥ
Ιούνιος 2013 – Αποχώρηση ΔΗΜΑΡ από την κυβέρνησηΗ τρικομματική κυβέρνηση γίνεται δικομματική, με ΝΔ και ΠΑΣΟΚ. Η αποχώρηση της ΔΗΜΑΡ μετά την κρίση της ΕΡΤ σηματοδοτεί νέα φάση πολιτικής φθοράς για την κυβέρνηση Σαμαρά.
25 Ιανουαρίου 2015 – Η εκλογή του ΣΥΡΙΖΑΟ ΣΥΡΙΖΑ κερδίζει τις εκλογές με κεντρικό αφήγημα την επαναδιαπραγμάτευση των μνημονίων. Ο Αλέξης Τσίπρας ορκίζεται πρωθυπουργός στις 26 Ιανουαρίου 2015.
Ιούνιος-Ιούλιος 2015 – Ρήξη, capital controls και δημοψήφισμαΗ διαπραγμάτευση με τους δανειστές οδηγείται σε αδιέξοδο. Οι τράπεζες κλείνουν προσωρινά, επιβάλλονται capital controls και η χώρα οδηγείται στο δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου 2015.
Το «Όχι» επικρατεί, ενώ λίγες ημέρες αργότερα η κυβέρνηση οδηγείται σε νέα συμφωνία με τους δανειστές.
Αύγουστος 2015 – Το τρίτο μνημόνιοΗ Ελλάδα μπαίνει στο τρίτο πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής. Η κυβέρνηση Τσίπρα υπογράφει τη νέα συμφωνία, προκαλώντας εσωτερική διάσπαση στον ΣΥΡΙΖΑ και νέα προσφυγή στις κάλπες.
20 Σεπτεμβρίου 2015 – Δεύτερη νίκη ΤσίπραΟ ΣΥΡΙΖΑ κερδίζει ξανά τις εκλογές. Ο Αλέξης Τσίπρας αναλαμβάνει εκ νέου πρωθυπουργός στις 21 Σεπτεμβρίου 2015.
20 Αυγούστου 2018 – Τέλος των μνημονιακών προγραμμάτωνΤο τρίτο πρόγραμμα ολοκληρώνεται και η Ελλάδα περνά σε καθεστώς μεταπρογραμματικής παρακολούθησης, με τους θεσμούς να συνεχίζουν να ελέγχουν την πορεία των δεσμεύσεων.
7 Ιουλίου 2019 – Η διαδοχή από την κυβέρνηση ΜητσοτάκηΗ Νέα Δημοκρατία στις 7 Ιουλίου 2019 κερδίζει τις εκλογές και ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναλαμβάνει την πρωθυπουργία.
1 Σεπτεμβρίου 2019 – Τέλος των capital controlsΟι περιορισμοί στην κίνηση κεφαλαίων αίρονται πλήρως. Είναι ένα από τα βασικά σημεία επιστροφής της οικονομίας σε πιο κανονική λειτουργία.
20 Αυγούστου 2022 – Τέλος της ενισχυμένης εποπτείαςΗ Ελλάδα βγαίνει από το καθεστώς ενισχυμένης εποπτείας. Είναι η πρώτη μεγάλη θεσμική αποδέσμευση μετά την έξοδο από τα μνημόνια.
2023 – Επιστροφή στην επενδυτική βαθμίδαΗ χώρα ανακτά σταδιακά την επενδυτική βαθμίδα από διεθνείς οίκους αξιολόγησης. Το γεγονός λειτουργεί ως ένδειξη επιστροφής της εμπιστοσύνης των αγορών, αν και το δημόσιο χρέος παραμένει υψηλό.
3 Ιουνίου 2026 – Η Κομισιόν βγάζει την Ελλάδα από τις μακροοικονομικές ανισορροπίεςΗ Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοινώνει ότι η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει πλέον μακροοικονομικές ανισορροπίες. Αυτό δεν είναι «τέλος μνημονίων» – αυτό είχε γίνει το 2018. Ούτε «τέλος ενισχυμένης εποπτείας» – αυτό είχε γίνει το 2022. Είναι όμως ένα ακόμη θεσμικό κλείσιμο του κύκλου που άνοιξε το 2010.
3 Ιουνίου 2026 – Η ανάρτηση ΜητσοτάκηΟ Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσιάζει την απόφαση ως τέλος μιας μακράς περιόδου επιτήρησης και ως συμβολικό κλείσιμο της οικονομικής κρίσης. Πολιτικά, συνδέει την εξέλιξη με τη διαδρομή από τη χρεοκοπία, τα μνημόνια, τα capital controls και την ενισχυμένη εποπτεία έως τη σημερινή εικόνα δημοσιονομικής σταθερότητας.