Να τινάξει στον αέρα τη συμφωνία κυρίων για μειώσεις τιμών στα ράφια απειλεί ο πληθωρισμός της χονδρικής, που σημείωσε άλμα τον Ιούλιο, με ετήσια αύξηση 11,8%. Από τη Δευτέρα 31 Αυγούστου οι καταναλωτές αναμένουν να βρουν βασικά προϊόντα, από μια λίστα με περίπου 1100 κωδικούς, κατά μέσο όρο 6%-7% φθηνότερα. Ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος έκανε λόγο για μηνιαία εξοικονόμηση της τάξης των 40 με 50 ευρώ τον μήνα στα ψώνια των νοικοκυριών από το σούπερ μάρκετ.
Οι προμηθευτές και οι αλυσίδες λιανεμπορίου δεσμεύονται να διατηρήσουν τις χαμηλότερες τιμές στους ίδιους κωδικούς τουλάχιστον τους πρώτους δύο μήνες του φθινοπώρου. Στη συνέχεια είτε θα τους αντικαθιστούν ή θα προσθέτουν νέους. Η πρωτοβουλία θα διαρκέσει ως το τέλος του έτους, λειτουργώντας ως μαξιλαράκι που θα απορροφήσει τους πληθωριστικούς κραδασμούς στα ταχέως κινούμενα καταναλωτικά αγαθά (Fast Moving Consumer Goods – FMCGs).
Η τήρηση της συμφωνίας είναι εφικτή και σχετικά ανώδυνη για τις επιχειρήσεις όσο υπάρχει στοκ σε προϊόντα με τις παλιές τιμές. Εξάλλου οι κυλιόμενες προωθητικές ενέργειες που πραγματοποιούν σουπερ μάρκετ και προμηθευτές περιλαμβάνουν εκπτώσεις πολύ μεγαλύτερες από τη μεσοσταθμική μείωση της Εθνικής Πρωτοβουλίας. Το πρόβλημα ξεκινάει από τη στιγμή που φτάνουν στη λιανική τα νέα προϊόντα, που περιλαμβάνουν τις τσουχτερές αυξήσεις στις τιμές παραγωγού της βιομηχανίας. Καθώς οι ανατιμολογήσεις περνάνε σταδιακά, θα μεσολαβήσουν κάποιοι μήνες μέχρι να αποτυπωθούν πλήρως στον λογαριασμό του ταμείου.
Οικονομικοί αναλυτές προβλέπουν ότι ο πληθωρισμός στα τρόφιμα «θα πονέσει τα πορτοφόλια των Ευρωπαίων καταναλωτών τα Χριστούγεννα» ή το αργότερο στις αρχές του 2027. Αβεβαιότητα επικρατεί και στον τομέα της ενέργειας, καθώς τα αποθέματα φυσικού αερίου της Ευρώπης βρίσκονται σε ανησυχητικά χαμηλό επίπεδο, αυξάνοντας τις πιθανότητες ελλείψεων και υψηλών τιμών το χειμώνα.
Η ακρίβεια μόνο λίγο καιρό ξαποσταίνει
Το καλοκαίρι ο πληθωρισμός στην Ελλάδα χαμήλωσε ταχύτητα, μετά από την εκτόξευση της άνοιξης, τους πρώτους μήνες του πολέμου στο Ιράν. Ειδικά στα τρόφιμα ο εθνικός Δείκτης Τιμών Καταναλωτή (ΔΤΚ) παρέμεινε σχεδόν σταθερός, με οριακή αύξηση μόλις 0,4% τον Ιούλιο. Ο εναρμονισμένος ΔΤΚ στα τρόφιμα, που περιλαμβάνει τις δαπάνες των ξένων επισκεπτών, πέρασε σε αρνητικό έδαφος, με επίσης οριακή μείωση -0,4%.
Την ίδια στιγμή η στέγαση και οι μεταφορές (καύσιμα) εξακολουθούν να ακριβαίνουν με υψηλές ταχύτητες, ενώ τους επόμενους μήνες αναμένεται να αποτυπωθούν στα τιμολόγια ρεύματος οι αυξήσεις στο φυσικό αέριο.
Οι ανησυχίες για πιθανό νέο κύμα ακρίβειας ενισχύονται από τους δείκτες που αποτυπώνουν τα πρώιμα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας, πολύ πριν τα αγαθά φτάσουν στα ράφια. Καταρχάς είχαμε τις αυξήσεις στις τιμές εισαγωγών στη βιομηχανία τον Ιούνιο, κατά 6,9%. Καθώς οι εισαγόμενες πρώτες ύλες και τα ενεργειακά αγαθά αποτελούν σημαντικό μέρος του λειτουργικού κόστους της εγχώριας βιομηχανίας, οι αυξήσεις πέρασαν γρήγορα και με το παραπάνω στις τιμές χονδρικής.
Οι πιο τσουχτερές αυξήσεις καταγράφηκαν στους Δείκτες Τιμών Παραγωγού Εξωτερικής Αγοράς, δηλαδή στα εξαγόμενα αγαθά, κατά 23,4%. Όμως και η εγχώρια αγορά δεν πάει πίσω, με ετήσιες ανατιμήσεις 7%.
Αν εξετάσουμε τις σωρευτικές ανατιμήσεις σε βάθος πενταετίας, όπως προκύπτουν από τις μεταβολές του γενικού δείκτη με έτος βάσης το 2021 (=100), διαπιστώνουμε ότι κατά μέσο όρο οι ελληνικές βιομηχανίες αύξησαν τις τιμές τους στην εγχώρια αγορά κατά 32%. Πρόκειται για αυξήσεις που σε μεγάλο βαθμό κλήθηκε να πληρώσει ο τελικός καταναλωτής, όπως αποτυπώνεται στον πληθωρισμό της λιανικής, που μεταξύ 2020 και 2026 αυξήθηκε κατά 25%.
Μπροστάρης της ακρίβειας η ενέργεια
Στο επίκεντρο των ανατιμήσεων βρίσκεται η ενέργεια. Στο σύνολο της αγοράς, μεταξύ Ιουλίου 2025 και Ιουλίου 2026 οι τιμές χονδρικής στην ενέργεια αυξήθηκαν κατά 21,5%, έναντι μείωσης -1% το αντίστοιχο διάστημα 2024-2025. Σε μόλις ένα μήνα, από τον Ιούνιο στον Ιούλιο, σημειώθηκε αύξηση 5,7%, έναντι μηνιαίας αύξησης 0,5% το 2025.
Στην εγχώρια αγορά ο ενεργειακός πληθωρισμός χονδρικής ανήλθε στο 12,2% σε ετήσια βάση και στο 2,1% σε μηνιαία (από 3,1% και -0,2% πέρυσι).
Στην εξωτερική αγορά η ετήσια αύξηση στις τιμές της ενέργειας ήταν ακόμη μεγαλύτερη, φθάνοντας το 49,6%.
Στους επί μέρους κλάδους την πρωτοκαθεδρία έχουν τα πετρελαιοειδή, με ετήσιες αυξήσεις 52,1% στην εξωτερική αγορά και 47% στην εγχώρια. Ενδιαφέρουσες είναι οι αποκλίσεις στις τιμές χονδρικής στην παροχή ηλεκτρικού ρεύματος-φυσικού αερίου κ.λπ., με μείωση κατά -5,8% στην εξωτερική αγορά, αλλά αύξηση 3,2% στην εγχώρια.
Στην εγχώρια αγορά οι αμέσως μεγαλύτερες αυξήσεις αφορούν την κατασκευή ηλεκτρολογικού εξοπλισμού, με 14,5% ετησίως και τη συλλογή, επεξεργασία και παροχή νερού με 11,7%.
Οι τιμές της βιομηχανίας τροφίμων αυξήθηκαν κατά 2% στην εγχώρια αγορά και 3,1% στην εξωτερική.
Ακρίβυναν 7% οι πρώτες ύλες
Ένδειξη ότι ο πληθωρισμός αποδεικνύεται βραδυφλεγής βόμβα είναι οι ανατιμήσεις κατά 7% στα ενδιάμεσα αγαθά, δηλαδή εκείνα που χρησιμποιούνται για να μετατραπούν σε άλλα προϊόντα ή επαναπωλούνται. Περιλαμβάνουν πρώτες και δεύτερες ύλες, προμήθειες, καύσιμα κ.λπ.
Τα κεφαλαιουχικά αγαθά (εξοπλισμός, υποδομές, μηχανήματα) ακρίβυναν κατά 4,5%, τα μη διαρκή καταναλωτικά αγαθά (τρόφιμα, καθαριστικά κ.λπ) κατά 1,7% και τα διαρκή καταναλωτικά αγαθά (ρούχα, έπιπλα κλπ) κατά 1,3%.
Τι μέλλει γενέσθαι
Το άλμα 11,8% στις τιμές παραγωγού της βιομηχανίας δεν σημαίνει ότι θα έχουμε ισόποση αύξηση στον γενικό πληθωρισμό. Σε τι βαθμό οι αυξήσεις στην τιμολόγηση της χονδρικής θα περάσουν στις τελικές τιμές και πότε ακριβώς, θα εξαρτηθεί από πολλούς παράγοντες. Ένας από αυτούς είναι η διάρκεια και η ένταση των πληθωριστικών πιέσεων σε ενέργεια και πρώτες ύλες. Ένας άλλος είναι η δυνατότητα των λιανεμπόρω και άλλων ενδιάμεσων να απορροφήσουν μέρος των αυξήσεων. Ένας τρίτος είναι οι θεσμικές παρεμβάσεις και ένας τέταρτος η καταναλωτική συμπεριφορα. Μια μείωση της ζήτησης λόγω ακρίβειας μπορεί να οδηγήσει στη συγκράτηση των τιμών, κάτι που όμως είναι δύσκολο να συμβεί στις ανελαστικές δαπάνες, όπως είναι τα τρόφιμα και η στέγαση.