Από  την στιγμή που η Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος προχώρησε στην απενεργοποίηση του gamato.info, το Διαδίκτυο στο εσωτερικό της χώρας μας παρουσιάζει εικόνα που εύκολα μπορεί να συγκριθεί με εκείνη των κεντρικών λεωφόρων της Αθήνας την Κυριακή του Πάσχα. Η κίνηση μεταξύ των δικτύων των εταιρειών που διασυνδέουν τους Ελληνες χρήστες με το Διαδίκτυο έχει πέσει κατά 70%, κάτι που είχε ξανασυμβεί τον περασμένο Δεκέμβριο όταν οι διαχειριστές του gamato.info είχαν κλείσει τον κόμβο, ανακοινώνοντας πως θα πραγματοποιήσουν εργασίες αναβάθμισης.

Στο κέντρο ελέγχου του GR-ΙΧ, της υπηρεσίας του Εθνικού Δικτύου Ερευνας και Τεχνολογίας, έβλεπαν την πτώση της εσωτερικής κίνησης και μάλλον δεν πολυπίστευαν στα μάτια τους. Την ίδια στιγμή, όμως, οι διαχειριστές των υποδομών στις τηλεπικοινωνιακές εταιρείες έβλεπαν την κίνηση να αυξάνει στις διεθνείς διασυνδέσεις.

Οπως ήταν αναμενόμενο, με το κλείσιμο του gamato.info πολλοί από τους χρήστες του στράφηκαν σε παρόμοιες υπηρεσίες που λειτουργούν στο εξωτερικό και τους Έλληνες ISP providers να αναζητούν  τώρα λύσεις για τα τεράστια ποσά που θα πρέπει να πληρώσουν σε ξένους providers λόγω αυτής της εξέλιξης! (σχετική είδηση στο http://www.edugate.gr/content/ptosi-70-stin-kinisi-metaksy-ton-diktyon-meta-kleisimo-toy-gamatogr).

Με αφορμή την υπόθεση gamato, ανοίγει πάλι η συζήτηση περί προστασίας των πνευματικών δικαιωμάτων των δημιουργών αλλά και του σημερινού φεουδαρχικού συστήματος που τα εκμεταλλεύεται, προτάσοντας πάλι την ανάγκη για μια άλλη, εναλλακτική μορφή οργάνωσης των δημιουργών σε οργανώσεις του κοινωνικού τομέα της οικονομίας.

P2P δίκτυα και κοινωνική οικονομία

Ο ιστότοπος gamato.inf είναι ένα κλασικό παράδειγμα ενός τρόπου διασύνδεσης ομότιμων δικτύων (ή αλλιών peer to peer- p2p).

“Στα ομότιμα δίκτυα (p2p) καθένας προσφέρει στην κοινότητα κατά τις δυνατότητές του και λαμβάνει κατά τις ανάγκες του” λέει σε συνέντευξή του στην Αυγή ο Michael Bauwens, ανθρωπολόγος, θεωρητικός του p2p foundation, που έχει επηρεάσει με τα γραπτά του, τα πειρατικά κομματα που εμφανίζονται στις περισσότερες ευρωπαϊκες χώρες πλέον υπερασπιζόμενα την “ελεύθερη κουλτούρα” .

Ο Bauwens βλέπει δίπλα στην κρατικά ελεγχόμενη ή την εταιρική οικονομία μια τρίτη μορφή, αυτήν της κοινωνικής οικονομίας, που στηρίζεται σε αυτό που ο Μπουρντιέ ονομάζει κοινωνικό κεφάλαιο, ήτοι “το σύνολο των πραγματικών ή συμβολικών πόρων οι οποίοι συνδέονται με πολλαπλά δίκτυα, που διατηρούνται στο χρόνο και συσχετίζονται με εν πολλοίς θεσμοθετημένες σχέσεις αμοιβαίας αποδοχής και αναγνώρισης”. Η θεωρία των ομότιμων δικτύων ειναι η μετατροπή αυτού του κεφαλαίου σε παραγωγικό – οικονομικό χάρη στις νέες τεχνολογίες και το διαδίκτυο.

Μερικά παραδέιγματα: Η Wikipedia, η εγκυκλοπαίδεια που έχει εκτοπίσει (τουλάχιστον από το διαδίκτυο) κάθε εμπορική εκδοχή εγκυκλοπαίδειας. Συγγράφεται από πολίτες ή μικρές ομάδες που αυτοελέγχονται χωρίς κανένα κριτήριο διάκρισης. Η αγορά λογισμικού, αναπτύσσεται όλο και περισσότερο με ελεύθερα από πατέντες προγράμματα (firefox, vlc player, ubuntu linux κ.ο.κ.). Ομότιμοι παραγωγοί (προγραμματιστές, κοινότητες, μικρές η μεγαλύτερες εταιρίες) καθιστούν “κοινόκτητο” το αποτέλεσμα της δουλειάς τους και στηρίζουν την οικονομική τους επιβίωση σε περιφερειακές δραστηριότητες. Το μοντέλο επεκτείνεται, ώστε να βλέπουμε πια, στη Δυτική τουλάχιστον Ευρώπη, προγράμματα κατασκευής “ανοικτών” αυτοκινήτων, περιφερειακών συστημάτων για υπολογιστές, ενώ “ξαναγεννάει” την ιδέα της ανοικτής εκπαίδευσης.

Τα πράγματα δυσκολεύουν στην αγορά πολιτισμού (μουσική, ταινίες) και τα αποτελέσματα της επιστημονικής έρευνας. Ενω τα p2p δίκτυα μοιράζονται δίκαια τα προϊόντα αυτά μεταξύ των μελών της κοινότητας (κατά τις ανάγκες του ο καθένας), δεν παράγουν αντίστοιχα. Οι προσπάθειες που γίνονται μέσω των αδειών creative commons για παραγωγή δημόσιων έργων πολιτισμού δεν έχει επηρεάσει ακόμα την πλειοψηφία των καλλιτεχνών.

Μια εναλλακτική κοινωνική πολιτιστική οικονομία σκοντάφτει στους “φεουδαρχικούς” νόμους που διέπουν την αγορά, με τα διαρκώς επεκτεινόμενα χρονικά όρια κτήσης πνευματικών δικαιωμάτων (προτού τα έργα αυτά επιστρέψουν δηλαδή ελεύθερα στην κοινωνία) και τους όρους που απαγορεύουν στον αγοραστή να τα χρησιμοποιήσει όπως επιθυμεί (να τα μοιραστεί).

Ένα πρόβλημα που παρουσιάζει η θεωρία p2p είναι οτι αποδέχεται την ύπαρξη εταιρειών δίπλα σε μεμονωμένους παραγωγούς. Αυτό έχει αποτέλεσμα την ανάδυση της τάξης των “δικτυοκρατών” (π.χ. Google, αλλά και IBM, που στηρίζει με ανοικτό λογισμικό τη δεσπόζουσα θέση της σε κλάδους της αγοράς υπολογιστών αλλά και των κατά τόπους Ιντερνετ providers), οι οποίοι κεφαλαιοποιούν την οικονομία των “κοινών”.

Η σύνδεσή της με τις αντιλήψεις της αριστεράς έγκειται στην αλλαγή αξιών που επιχειρεί (πρώτα η συνεργασία, η κοινότητα, η συλλογικότητα και μετά ο ανταγωνισμός) και η αντιστροφή του καπιταλιστικού παραδείγματος. Αντί του σχήματος: επένδυση κεφαλαίου, παραγωγή καινοτομίας, ιεραρχική οργάνωση παραγωγής, προτείνει το σχήμα: Παραγωγή καινοτομίας μέσω κοινωνικών δικτύων, ελεύθερη διάθεσή της στην κοινωνία και (υπό τις παρούσες συνθήκες), άντληση κεφαλαίου για την υποστήριξη οικονομικής δραστηριότητας.

Τα δίκτυα ομοτίμων δεν μπορεί παρά να είναι ισχυρότερα από τη μεγαλύτερη πολυεθνική, ακριβώς γιατί διαθέτουν δυνητικά ανεξάντλητους πόρους σε γνώση και ανθρώπινο δυναμικό, ενώ χτίζουν εμπιστοσύνη πάνω στην κοινή ωφέλεια.

Ο Bauwens θεωρεί οτι απαιτείται σήμερα μια συμμαχία ανάμεσα σε όσους υπερασπίζονται την επιβολή ορίων στην καπιταλιστική ανάπτυξη για την ελεύθερη κουλτούρα (πειρατικά κόμματα, διαδικτυακές κοινότητες και κινήματα) και την κοινωνική δικαιοσύνη, ορίζοντας έτσι πάλι, από αυτή την οπτική γωνία, και το πλαίσιο ανάπτυξης της αντισυστημικής αριστεράς.  Όπως δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη ανάπτυξη έξω από μια συνολική θεώρηση του κόσμου, δεν μπορεί και ελεύθερη κοινωνική κουλτούρα.

“Πειρατεία” και πνευματικά δικαιώματα

Μόνο και το πιο πάνω είναι αρκετό για να καταδείξει την υποκρισία του απαρχαιωμένου συστήματος περί “προστασίας των πνευματικών δικαιωμάτων” των δημιουργών. Όταν οι ISPs διαφημίζουν τις δυνατότητες για “γρήγορο” κατέβασμα οποιοιδήποτε αρχείου από το διαδίκτυο, κερδίζοντας από αυτό,  ανοίγουν το ζήτημα του ποιός πρέπει να πληρώσει τελικά τα δικαιώματα στους παραγωγούς (και όχι στις εταιρίες παραγωγής δίσκων ή στους εκδοτικούς οίκους):

Οι ISPs προς όφελος κοινωνικών συνεταιρισμών καλλιτεχνών και δημιουργών.

Από dosepasa